Samen de pijn van verlies dragen
Weet je wat juist het mooiste van 'Athene was', vraagt Patrick van Balkom, vier maanden na de Olympische Spelen, in Leverkusen. 'In Parijs hadden we een jaar eerder de vreugde gedeeld en het succes gevierd. Dat was makkelijk. Maar nu droegen we ook samen het leed. Dat dat zo mooi kon zijn met elkaar, wist ik niet.'
Van Balkom is uit zijn woonplaats Praag gekomen om samen met de andere sprinters in Duitsland de draad weer op te pakken. Alleen Troy en Caimin Douglas ontbreken. De eerste is op 41-jarige leeftijd gestopt met topsport, de ander studeert in Amerika. De vrouwen geven wel allemaal acte de presence.
Dat niemand er de brui aan gaf en besloot zich uitsluitend nog op zijn eigen carrière te richten, is opmerkelijk. Ze hebben de bondstrainer gezamenlijk om een beetje meer vrijheid gevraagd voor 2005, meer niet. Waar bleven de verwijten? De scheldpartijen? De ruzies? Het kon toch bijna niet anders dan dat ten minste één iemand van de ploeg zich schuldig moest voelen.
Het olympische optreden van de twee Nederlandse estafetteploegen liep in Athene uit op een debacle. Het stokje kwam bij de vrouwen niet verder dan de eerste halte. Bij de mannen, een jaar geleden nog goed voor brons bij de WK en uitgeroepen tot Sportploeg van het Jaar, liep het mis bij de derde overdracht.
Maandenlang was tijdens de training gehamerd op de wissels. Daar moesten Nederlandse sprinters, die individueel niet tot de wereldtop behoren, hun winst boeken. Hoe kon het dan nog mislopen?
Timothy Beck wil graag meteen een misverstand uit de wereld helpen. 'Iedereen zei: hoe kan het bij jullie nou fout gaan. Jullie trainen toch op die wissels, jullie sluiten de risico's toch uit? Nee, wij trainen juíst op het risico. Dat probeer je zo groot mogelijk te maken. Hoe groter, hoe meer tijd je wint.'
Ze werden niet gerekend tot de kanshebbers voor olympisch eremetaal. Maar als alles goed zou gaan, konden de estafetteploegen misschien voor een verrassing zorgen in Athene. Een finaleplaats behoorde tot de mogelijkheden.
De wissels stonden scherp, anders hoefden ze niet eens mee te doen. Er werden van de estafetteploegen weliswaar geen medailles verwacht, maar een finaleplaats behoorde tot de mogelijkheden. Als alles goed ging.
Kramer: 'Ik dacht: nee, nee, nee!'
Van den Akker: 'Dit kan niet waar zijn.'
Van Assendelft: 'Ik droom nog, ik lig te pitten, maak me even wakker.'
Kramer: 'Het gaat mis, we moeten opnieuw. Ik wist: dit gebeurt gewoon niet, dan moeten we gewoon nog een keer. Pas in de catacomben realiseerde ik me dat dat niet kon. Ik was zo in een roes dat ik niet door had dat het klaar was, dat dit het was.'
Van Assendelft: 'Ik zag dat stokje door de lucht gaan en dacht: volgens mij gaat dit niet goed.'
Van den Akker: 'Mensen die het op televisie hadden gezien zeiden: je liet het stokje vallen. Nou, dat was meer gooien hoor. Ik was zó kwaad, ik smeet dat ding bijna tegen die Wit-Russische aan. Ik schrok me wild.
'Ik liep naast de olympisch kampioene, die Nesterenko. Het leek alsof ik stilstond. De mensen zeiden later: jeetje, je liep wel erg langzaam. Dat is echt niet leuk om te horen. Ik dacht juist: ik ga onwijs goed, ik liep ook goed.
'Maar ik zag Jacqueline weggaan en dacht: wat is ze ver weg. Ik ben hysterisch gaan roepen: ho, ho. Ik had dat nog nooit meegemaakt, want wij hebben dat nooit. Het was altijd goed gegaan. Maar ze was ineens zo ver weg dat ik dacht: hoe kan dat nou?
Poelman: 'Ik hoorde ho en hield een beetje in. Toen riep ze nog een keer ho en was het over.'
Van den Akker: 'Ik ben in de voorbereiding geblesseerd geraakt aan mijn voet. Dat helpt niet echt.'
Kramer: 'Als je maar eentiende minder hard gaat, loopt het allemaal in de soep. Het is zo op elkaar afgestemd dat je blind moet weggaan.'
Poelman: 'Je kunt in zo'n situatie zeggen: ik kies voor zekerheid. Maar dan weet je vooraf al zeker dat je niet in de finale komt. En dan heb je ook geen Nederlands record.'
Beck: 'Ik weet nog dat wij toen dachten: zo moet het dus niet.'
Van Balkom: 'Na de eerste wissel verwachtte iedereen dat het goed zou komen. Die wissel was altijd eng. Timothy maakt er altijd een spektakel van, die doet graag moeilijk.'
Beck: 'Ik heb het in de startblokken zelf ook gedacht, als dat maar goed gaat. Het voelde als een opluchting toen ik dat stokje veilig aan Troy had gegeven.'
Van Balkom: 'Je bent van tevoren allemaal bang dat je het verpest voor een ander. Het kan altijd misgaan, maar dan liever niet door jou. Na de wedstrijd wilde ik het ook meteen oplossen. Maar je kunt het nooit meer oplossen, want het is al fout gegaan.'
Kramer: 'En het wordt er ingeprent dat de aankomende loper verantwoordelijk is voor de wissel. Dat helpt niet echt natuurlijk.'
Van Balkom: 'Ik heb het twee keer gedaan, ik heb het stokje twee keer in Caimins hand geschoven. We hebben het er later samen zo lang over gehad, we komen steeds bij hetzelfde uit, namelijk dat hij het stokje niet vast had.'
Beck: 'Je kunt niet echt zeggen wat er fout ging. Het is een groot mysterie.'
Van Balkom: 'Maar ik voel me verantwoordelijk. Timothy zei dat het allemaal wel goed zou komen. Ik weet nog dat ik heb geantwoord: kan dat nu zijn dan?
'Ik heb er maanden last van gehad. Nu komt het bij momenten nog terug. Ik word er emotioneel van. Ik zit er echt mee omdat ik niet weet wat er fout is gegaan. Ik vond het zo erg voor Troy, het was mooi geweest om met hem de finale te lopen.
'Daarom ga ik nu ook door. Ik wilde eigenlijk stoppen met atletiek, maar het is dit jaar zo slecht met me gegaan dat dat niet gaat. Ik moet op een goede manier afscheid nemen. Als ik nu één keer goed loop, stop ik onmiddellijk.
Poelman: 'Je hebt in zo'n situatie geen keuze. Ik wilde er ook mee ophouden. Maar ik ben niet klaar, je kunt niet stoppen na zo'n wedstrijd. Je stopt pas als het met jou en je team goed gaat.'
Van Balkom: 'We zijn in oktober met z'n allen gaan eten. Ik was bang dat er veel verwijten zouden worden gemaakt. We hadden in het verleden zo veel problemen met elkaar gehad. Ze hebben in Athene meteen gezegd dat het niet mijn schuld was. Maar ondanks die goede bedoelingen raakte ik dat schuldgevoel niet kwijt. Nog steeds niet trouwens.'
Kramer: 'De pijn slijt. Natuurlijk denk ik er nog aan, maar geloof je nou echt dat het leven daar opgehouden is? Het lege gevoel raak je nooit meer kwijt, dat is waar.
'Als ik over twintig jaar aan mijn kinderen moet vertellen dat ik bij de Spelen was, vragen zij: 'Wat heb je daar dan gedaan?' Nou ja, eehh, niets. Dat is onwijs klote, dat gaat nooit meer weg.'
Van Balkom: 'Ik weet ook zeker dat er mensen zijn geweest die ons hebben uitgelachen.'
Kramer: 'Ach, ik heb gedacht dat we helemaal zouden worden afgemaakt, dat viel reuze mee. Met vrienden en bekenden sprak ik wel af dat we het er niet over zouden hebben, maar na twee minuten was het: zeg, die estafette. . .
'Je weet dat er grappen worden gemaakt. Timothy en ik waren uitgenodigd bij de Puma-sportdag, daar moesten we de mensen estafette leren lopen. Kijk, dan ben je aangeschoten wild. Hoezo gaan júllie ons vertellen hoe dat moet? Ik kan dat wel hebben.
'In Athene waren er mensen die wegliepen als wij eraan kwamen. Ze meden ons als de pest. Iedereen dacht volgens mij: 'Wat moet ik nou tegen ze zeggen?'
Van den Akker: 'Ik vond dat prima. Ik was heel erg bang toen we de baan afkwamen. Het liefst was ik achter iemand weggekropen en zo naar Nederland teruggegaan. Ik voelde me schuldig.'
Poelman: 'Ik niet.'
Van den Akker: 'Ik heb niet echt sorry gezegd, maar ik wist niet hoe ik hen onder ogen moest komen.'
Van Assendelft: 'Maar wij hebben er met elkaar nooit woorden over gehad. Het is niet eens in me opgekomen. Ik denk dat we onszelf allemaal wel realiseerden dat we zonder elkaar Athene nooit hadden gehaald.'
Van den Akker: 'Het eerste dat jij tegen mij zei was dat het mijn schuld niet was.'
Kramer: 'Maar we hebben wel therapeutische gesprekken gevoerd. We hebben die avond een uur op die baan liggen huilen, daarna zijn we teruggegaan naar het dorp. We probeerden wat te eten, maar dat was kansloos. We hoefden elkaar maar aan te kijken of we stonden alweer te janken. We hebben tot drie uur 's nachts bij elkaar op de kamer gezeten.
Van Assendelft: 'Ik heb geen idee meer waar we het over hebben gehad.'
Kramer: 'We hebben nog meer gehuild en de eerste grappen gemaakt. Je gaat vanzelf een beetje gein trappen, want je voelt je zo klote.
Van Assendelft: 'Ik heb niet geslapen, je bent zo leeg van binnen. Dat gevoel van ongeloof is niet te plaatsen.'
Van den Akker: 'Je weet totaal niet wat je moet doen.'
Kramer: 'Maar we zijn wel altijd blijven geloven dat we het kunnen. Dat Nederlands record (dat dateert van 1968, red.), dat moet eraan.'
Van Balkom: 'Het is niet dat je weer op nul begint, dat je in het water ligt en helemaal niet kunt zwemmen. De basis is sterker dan ooit.'
Beck: 'Mensen hebben mij verteld dat ze ervan hebben genoten hoe wij als groep bezig waren. Ook al hebben we het zo verprutst, het geeft aan hoe we met elkaar zijn gegroeid.'
Van Balkom: 'Je leert elkaar beter kennen. Je weet op een gegeven moment: soms zegt hij dit en bedoelt hij dat. Je probeert elkaar beter te begrijpen, dat gaat verder en verder en opeens kun je samen door één deur.
'Na alle problemen was het heel bijzonder dat we dit verlies zo samen konden dragen. Dat heb ik ook tegen Troy gezegd. Ik heb die bewuste avond in Athene met hem op de warming-upbaan gelopen. We hebben veel gepraat.
'Wat we hebben bereikt, is ontzettend mooi. Op een gegeven moment ben ik hem in de armen gevallen en heb ik gehuild. Ik snapte er niets van. Een paar jaar geleden keken we elkaar niet eens aan en dan dit. Dat is toch prachtig?'
Troy Douglas
Beroepsatleet
Geboren: 30-11-1962
Woonplaats: Den Haag
1.76m, 79 kg PR 100 m: 10,09
Timothy Beck
Economiestudent
Geboren: 02-01-1977
Woonplaats: Almere
1.77m, 79 kg PR 100 m: 10,43
Patrick van Balkom
Beroepsatleet
Geboren: 14-09-1974
Woonplaats: Praag (Tsj)
1.83 m, 79 kg PR 100 m: 10,23
Caimin Douglas
Student milieukunde
Geboren: 11-05-1977
Woonplaats: El Paso (VS)
1.79 m, 80 kg PR 100 m: 10,23
Jacqueline Poelman
Beroepsatlete
Geboren: 05-10-1973
Woonplaats: Utrecht
1.73 m, 64 kg PR 100 m: 11,27
Pascal van Assendelft
Studente
Geboren: 06-10-1979
Woonplaats: Den Haag
1.76 m, 66 kg PR 100 m: 11,50
Annemarie Kramer
Beroepsatlete
Geboren 15-02-1975
Woonplaats: Haarlem
1.69 m, 63 kg PR 100 m: 11,44
Joan van den Akker
Studente
Geboren: 16-01-1984
Woonplaats: Delft 1.63
m, 58 kg PR 100 m: 11,35
De Volkskrant van 31 december 2004 Pagina 37 - Sport Interview - Door Marije Randewijk en John Volkers
